Иҫән булған кешенең йәне мәрхүмдәрҙең йәндәре менән аралаша аламы?
Был һорауға яуап булараҡ бик күп тормош ваҡиғаларынан һөйләп бөтөрә алмаҫлыҡ дәрәжәлә дәлилдәр бар. Әлбиттә, тереләрҙең йәндәре мәрхүмдәрҙең йәндәре менән күрешә алалар. Изге Ҡөръәндә: “Аллаһы Тәғәлә кешеләрҙең үлгән ваҡытта йәндәрен ала. Кеше йоҡлаған ваҡытта ла, кешенең йәнен сығара. Ә инде доньяла ғүмерҙәре бөткән кешеләрҙең йәндәрен тотоп ҡала, ғүмерҙәре бөтмәгәндәрҙең йәндәрен билдәле ваҡытҡа ғына, кире тәнгә ҡайтара" тип яҙылған.
Ибн Ғаббас юғарыла килтерелгән аятҡа таянып «Тереләрҙең йәндәре үлеләрҙең йәндәре менән йоҡо ваҡытында күрешәләр. Һәм улар бер-береһенән төрлө нәмәләр хаҡында һорашалар», — тип әйтә.
Пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләре һөйләй: «Аллаһының илсеһе иртәнге намаҙҙан һуң беҙгә ҡарап әйләнеп ултырып, беҙҙән:
- Ҡайһығыҙ бөгөн төндә ниндәй төш күрҙе? — тип һорай ине.
Беҙ бер нәмә лә яуап бирмәһәк, ул үҙе бик йыш ҡына күргән төшөн һөйләп юрамалар бирә ине. Был һүҙҙәр Бохари һәм Мөслим китаптарында килтерелә. Пәйғәмбәребеҙҙең ҡәбер донъяһына ҡағылышлы күргән төштәре күп булыуы хаҡта һеҙ башҡа хәҙис китаптарынан уҡып белә алаһығыҙ.
Хәҙисә әсәбеҙ әйтә: “Мөхәммәдтең пәйғәмбәрлеге раҫ — дөрөҫ төштәр күреүҙән башланды. Төндә берәй төш күрһә көндөҙ ул дөрөҫ булыуы менән тормошта раҫлана ине».
Төштәрҙе күреү, уларҙы дөрөҫ итеп юрай белеү пәйғәмбәрҙәргә хас сифаттарының береһе булғанлығы мәғлүм. Пәйғәмбәребеҙҙән атабыҙ Әҙәм ғәләйһиссәләмдең беренсе төш күргәнлеге “Тәғбирнамәи-йәнабиғ тәржемәһе“ндә яҙылған. Уның төшө кеше тарафынан күрелгән төштәрҙең иң тәүгеһе һанала. Ваҡиға былай була: Әҙәм пәйғәмбәр йәннәттә йоҡлаған ваҡытында янында күркәм йөҙлө, үҙенә оҡшашлыраҡ бер затты төшөндә күреп һөйөнә һәм уянып китә, ҡараһа, башы осонда төшөндәге һүрәттәгесә берәү ултыра икән. Ул иһә әсәбеҙ Һаууа булып сыға. Ошо күреүҙән сығып, ир кешенең күркәм һүрәттә ҡатынын төшөндә күреүен осрашыуға, ҡауышып һөйөнөүгә юрайҙар.
Төш күреү АллаһТәғәләнең үҙ ҡолдарына киләсәк яҙмыштан ғәфил булмаҫ өсөн бирелә торған серҙәренән һәм ғилемдәренән береһе икәнлеген белдертә. Төштәргә ышанмау йәндең барлығын һәм үлемдән һуң йәшәүҙең дауам итеүен инҡар итеү менән бер ул. Шунлыҡтан был мәсьәләләрҙә бик һаҡ булыр кәрәк. Тормошобоҙҙа булған ваҡиғаларға әллә ни әһәмиәт бирмәйбеҙ, ә бына төштә булған күренештәр кешене ныҡ тетрәндерә. Был теге донъялағы тормошҡа ишара түгелме ни? Әгәр ҙә беҙ шунда мәңгегә барасаҡ әхирәткә әҙерләнмәһәк, алдыбыҙҙа ҡурҡыныс бушлыҡ, ҡот осҡос күренеш һәм язаларға дусар булабыҙ бит!.
Кеше йоҡлағанда, йәне күккә ашып Аллаһ Тәғәлә хозурына күсеп китеүе лә ихтимал... Йоҡо менән үлем бер енестән, тик айырмаһы шунда: йоҡлаған кешенең йәне тәнендә ҡала, үлгән кешенеке – сыҡҡан була.
...шул ваҡыт Аллаһ Тәғәлә ул әреуахтарға сәждә ҡылырға бойорор, кем паҡ тәһәрәт менән булыр, сәждә ҡылыр һәм йоҡоһонда серләшер. Ә кем инде тәһәрәтһеҙ булһа, сәждә ҡылыуҙан мәрхүм булыр. Бына шуға ла мосолмандарға хатта йоҡо алдынан тәһәрәтле булыу талап ителә.
Аллаһы Тәғәлә Ҡөръән китабында:
“Шулай итеп, беҙ Йософ пәйғәмбәргә ер йөҙөндә урын билдәләнек. Уға төш юрауҙы өйрәтер өсөн" — тип әйтә.
Йософ пәйғәмбәрҙең төштәр юрауы тураһында тарихтә күп әйтелә.
Әбү Һүрәйра һөйләй: Пәйғәмбәребеҙ әйтте:
— Пәйғәмбәрлектән мүбәшшираттар ғына ҡалды (йәғни Аллаһы Тәғәлә ер йөҙөнә башҡа пәйғәмбәрҙәр ебәрмәйәсәк. Әҙәм балаларына мүбәшшираттар ғына бирәсәк), — тип.
Пәйғәмбәребеҙҙең был һүҙҙәрен ишеткән сәхәбәләре:
— Нимә һуң ул мүбәшшираттар? — тип һорау бирҙеләр.
— Дөрөҫ, тоғро, раҫ килә торған төштәр, — тип яуап ҡайтарҙы пәйғәмбәребеҙ.
Башҡа бер хәҙисендә пәйғәмбәребеҙ:
— Ахыр заман яҡынайған һайын иманлы бәндәнең күргән төшө ялғанға сыҡмаҫ, дөрөҫ килер. Иманлы бәндәнең төшө пәйғәмбәрлектең ҡырҡ алтынсы өлөшөлер, — тип әйткән.
Әммә бөтә төштәрҙе юрарға тырышыу ҙа дөрөҫ түгел. Сөнки төштәр өс төрлө була. Пәйғәмбәребеҙ әйтте:
“Төштәр өс төрлө була:
1. Әҙәм балаһын ҡайғыға һалыр өсөн шайтан тарафынан күңелгә һалынған төштәр.
2. Кешенең көндөҙҙәрен уйлап фекерләп күңеленә әһәмиәт биреп һалған әйберҙәрҙе төш иттереп күреү.
3. Пәйғәмбәрлектең ҡырҡ алтынсы өлөшө булған төштөр".
Тимәк, йоҡо бәләкәй үлем тип атала һәм шул ваҡытта һис шикһеҙ тере кешенең йәне мәрхүмдәрҙең йәндәре менән күрешә алалар.
Төш күреү ул –яҙмышындан хәбәр, уны юрай белер генә кәрәк. Шуға ла әкиәт йәки әһәмиәтһеҙ нәмә тип, иғтибарҙан ситтә ҡалдырмаҫ кәрәк. Төш үҙе лә Аллаһ Тәғәлә тарафынан ебәрелеп, төш фәрештәләре ярҙамында әҙәм балаларына еткерелә. Нур булып, шуға ла төш ул — нур тиҙәр. Төш фәрештәһе Ләүхел-Мәүмүздәге яҙмыш таҡтаһында яҙылған хәбәрҙәрҙе уҡып кешеләргә еткерәлер. Төш фәрештәһе янғыҙ фәрештә генә түгел. Улар күп икән. Улар төнгө йоҡо ваҡытында ғына кешегә килеп ҡалмайҙар, бәлки көндөҙҙәрен, айырым әҙәмдәрҙе ойотоп, хәбәр бирәләр.
Ислам фәлсәфәһендә ҡабул ителгәнсә, төштәр өс төрлө булалар. Беренсеһе – “тәбәшшир төштәр", йәғни һөйөнөслө, яҡшы хәбәрле төштәр тип атала. Икенсеһе – “тәхрир төштәр", йәғни ҡурҡыныс төштәр. Өсөнсөһө –“ илһам төштәре".
“Төхфәтел -мөлек"тә яҙылған: Аллаһ Тәғәләнең һөйөнөсөн күрер өсөн, кеше шөкөр ҡылырға тейеш, ниғмәттәренән риза булып, саҙаҡалар биреп, ҡушҡандарын үтәп, тыйылғандарынан тыйылып. Шул ваҡытта Аллаһ “тәббәшир", йәғни һөйөнөслө төштәр ебәрер. Бушҡа әйтелмәй бит: “Иманлы кеше йәннәттә үҙ урынын күрмәйенсә донъянан китмәҫ", – тип. Ә һөйөнөслө төштө күреүсегә бәхет-сәҙәғәт ирешә, икенсе төрлө әйткәндә төштәре тормошҡа аша. Ошо шатлыҡҡа ирешеүсе мосолмандар Аллаһ Тәғәлә рәхмәтле булып, саҙаҡалар бирергә тейешле икән.
Был саҙаҡа һәм хәйерҙәр, намаҙ һәм тәсбихтәр ул мөьминдең һөйөнөс уртаҡлашыуы, Аллаһ Тәғәләгә рәхмәтле булыу тигән һүҙ. Ә Ислам динендәге әҙәп ҡанундары буйынса, бәхетле яҙмыш эйәһенә тәҡҡәбер булыу килешмәй.
Һөйөнөслө төштәрҙең ҡыуанысы шунда, Аллаһ Тәғәлә ул төш күрһәтеүсе фәрештәгә тәүфиҡ биреп, төш күреүсе кешегә төшө асыҡ ваҡиғалар булараҡ күренәләр һәм йәненә шатлыҡ индерәләр.
“Тәхрир", йәғни ҡурҡыныс төштәр хаҡында былай хәбәр: “Хаҡ Тәғәлә фәрештәгә бойорор: Фәлән кешегә бер ҡурҡыныс төш күрһәтер кәрәктер, ул кеше гонаһларынан тәүбә итеп, боҙоҡлоҡтарҙан йыраҡ булһын".
Ҡурҡыныс төштәр күреүселәр, әлбиттә, гонаһларынан тәүбә итеп, хәйер-саҙаҡа бирһендәр, тип яҙыла китаптарҙа. Бындай төштәрҙе күреүсегә аҫтағы аятты уҡып, Аллаһ Тәғәләгә һыйыныр кәрәк:
“Иннә Аллаһү лә йәхфә ғәләйһи шәй-үн фил арды үә лә фис-сәмәи үә һүәс сәмиғул-ғалим".
Мәғәнәһе: “Аллаһ Тәғәлә өсөн ысындан да ерҙә һәм күктәрҙә йәшерен серҙәр юҡ һәм Ул бар нәмәләрҙе белеп тороусы ғалим".
Илһам төштәрҙе иһә асылда күберәк пәйғәмбәрҙәр һәм әүлиәләр күргән тип һанала. Аллаһ Тәғәлә бойорор: “Илһам төштө, шул кешегә күрһәт, кем был донъя мәшәҡәтенән алыҫ, йөҙҙөн Хаҡҡа тота, һәр ваҡыт Аллаһының ризалығын эҙләй". Илһам төштәр күреүсегә хәйерле ғәмәлдәрен артырырға һәм боҙоҡлоҡтарҙан ситтә булырға, тәүбә итеп, Аллаһынан ярҙам теләргә тейешлелер. Илһам төштәре бәхетенә ирешкән кеше менән Аллаһ Тәғәлә уның йоҡо ваҡытында уның менән серләшәлер тип әйтелә. Төштә хәбәрҙәр Аллаһынан һүҙ булараҡ та ирешә икән: “Аллаһ Тәғәлә йә иһә бер фәрештәне ебәрер, был рәсүл, вәхи илән мәрсәл (пәйғәмбәр) иһә, уға килеп хәбәр бирер". Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд ғәләйһиссәләмдә ҡайһы бер вәхине (Ҡөръән аяттарын) төшөндә алғаны билдәле.
Изге төштәр, иләһи нур ҡеүәте менән нурландырылған була, уларҙы юрарға ярамай, сөнки улар Аллаһынын үтәлергә тейеш ғәмәле.
Өҫтә яҙылғанса төштәрҙе кеше хәбәр булараҡ һәр төрлө рухтарҙан (заттарҙан) алырға мөмкин икән.
Тимәк, шуны белер кәрәк, бар күргән төштәр ҙә Аллаһ Тәғәләнең фәрештәләренән түгел. Ялған төштәр шайтан ҡотортоуынан да киләлер. Бындай төштәрҙә өс төрлө була: Беренсеһе – “ғыйлләт", йәғни ауырыу кешенең төшө; икенсеһе “әхлам", йәғни буталсыҡ төштөр; өсөнсөһө — “һиммәт", йәғни борсолоуҙан күренгән төштәр.
Ауырыу сәбәпле күп ятып, бик күп төрлө-төрлө төштәр күрһәң, ул төштәрҙең һис ниндәй асылы булмай. Уларға иғтибар бирергә ярамай. Ауырыу кешенең һаташыуы хәстәрлегенең йәнгә насар тәъҫире арҡаһында була. Ул ҡурҡыныс төштәргә артыҡ иғтибар биреп, хәсрәткә сумып, үҙеңде тағын да нығыраҡ хәлһеҙләндерергә һәм ауырыуын артырыуға этәргес яһарға ярамай. Йәнеңде, күңелеңде тыныс тоторға кәрәк.
Ризаитдин бине Фәхретдин үҙенең “Һайланма хәҙистәр аңлатмаһы"нда яҙғаны: Ҡурҡыныс һәм тәртипһеҙ төштәр, көндөҙ фекерләп йөрөгән нәмәләр менән йоҡола һаташыуҙар, Рәсүлүллаһ хәҙисендә “шайтан уйнауы" тип тәғбир ителә. Ундай нәмәләрҙең дөрөҫ булыу ихтималы юҡ. Шуның өсөн уларҙы, һөйләп йөрөү мәғәнәһеҙлек. Әгәр ҡурҡыныс төштәр күрһәң, уянғандан һуң һул тарафыңа өс мәртәбә өрөргә лә шуның яманлығынан Аллаһ Тәғәләгә һыйынырға һәм икенсе яҡҡа ҡарап ятырға кәрәк. Хәҙистәрҙә был турала шулай өйрәтелә һәм шулай эшләгәндә төштәрҙән һис зарар булмағанлығы тураһында әйтелә.
Белеүеҙсә беҙ йоҡо алдынан тәһәрәтле булып, усыбыҙға доға уҡып, өрөп, шуның менән постелебеҙҙе һөртөп (хәҙерге ғалимдәр шулай иткәндә постельдәге күҙгә күренмәгән микроорганизмдәр үлә тинеләр) һәм тәнебеҙҙе ышҡып, үҙеңде өшкөрөп, “әғүҙү" үә “биссмилләһи" әйтеп, шайтан мәғлүнде ҡыуып, ятҡас, йоҡобоҙ үә кинәт үлемебеҙ хәйерле булһын өсөн өс мәртәбә “Аятүль Ҡөрси" уҡыр кәрәк. “
“Әдғас-әғләм" төштәрҙе (буталсыҡ төштәр) “шайтаный төштәр" тип тә атайҙар. Бындай төштө күреүсегә һәр төрлө дейеүҙәр, ендәр инерҙәр һәм, әллә ниҙәр ҡыланып, мөмкин түгел хәлдәрҙе күрһәтерҙәр. Бындай төштәрҙән ҡотолоу өсөн ғөсөл алырға кәңәш ителә, иртән тороп мунса үә душ инеү хәйерле. Таҙа йөрөү хәйерле. Бысраҡтын шайтан ояһы икәне һәр кемгә мәғлүмдер? Хатта өй мөйөшөгөҙҙө сүп –сар шайтанға ҡыуаныс. Шайтаный төштәргә, һаташыуҙарға әллә ни иғтибар биреү кәрәкмәҫ. Был төштәрҙе юрап булмай, юраһалар ҙа нәтижәһе, файҙаһы юҡ. Күп осраҡта кеше һаташыу төштәре күрә.
Ниндәй ҙә булһа ауыр эш башҡарһаң, алйып йоҡлағанда төш күрһәң, был да тәбиғәтеңә, хәләтеңә бәйле төш була, уларҙы юрарға кәрәкмәй, асыл-мәғәнәһеҙ төштәр булып иҫәпләнә.
Һиммәт төштәр күңелендә борсолоуҙар булған кешегә инә. Көндөҙ уй-фекерендә нимәләр буталһа, йоҡлағанында шуларҙы күрһә, тиелә, бындай төштәр юраланмай. Кешенең тәне ял иткәндә, йән камиллашыуҙан туҡтамай, йәғни йоҡоло тәндән йән айырылғас тағы ла ҙур мөмкинлектәргә ирешә ала. Хатта, ауырыу тәнгә ниндәй шифа кәрәклеген асыҡлай.
Ибн Ҡәйүм әл-Джәүзийә әйтә: “Был турала бик күп тормош ваҡиғаларынан булған хәбәрҙәр. Бигерәктә ҡаты сирләгән кешеләрҙең төштәрендә, сәләмәтләнеү өсөн ниндәй дарыу ҡулланырға кәрәк икәнлекте күреп шуны ҡулланып, сихәтләнеүселәрҙең тарихтарын һанап бөтөргөһөҙ".
Төштәрҙе һәр төрлө кешеләр ҙә күрә. Йәғни. Әгәр ҙә берәү: Мин төштәр күрмәйем, ти икән, ул ялғанлап ҡына әйтә. Асылда уның хәтере камил түгел, йә иһә иғтибарһыҙ була. Үҙебеҙ ҙә күп ваҡыт төштәргә иғтибар биреп тормайбыҙ. Әммә былай яраймы?
“Төхфәтел-мөлек" китабының дүртенсе битендә ошондай һүҙҙәр бар: Белеп ҡуйығыҙ, төш күреү – хаҡтыр, аҡылы бар кеше бәхетлек һәм бәдбәхетлек хәбәрен төшөндә белер, айырма итәр. Йәғни, аҡылында хилафлыҡ күренмәгән һәр бер кеше лә төш күреп, бәхетлек һәм бәхетһеҙлек килергә мөмкинлеген алдан һиҙемләп, уларҙы айыра ала һәм кәрәгенсә эш итеүгә хаҡлы була.
Мөхәммәд пәйғәмбәр әйтеп ҡалдырған: “Ахыр заман етәрәк төштәр раҫ – дөрөҫ булыр", тип. Тимәк, заман ахырыһына ирешкәндә кешеләр төштәрендә күргәнен, һис бер шикһеҙ тормоштарында күрәсәк.
Шуныһын да белеү кәрәк: солтандарҙың, ил башлыҡтарының төшө ғалимдарҙыҡынан өҫтөнөрәк, ғалимдарҙын төшө наҙандарҙыҡынан яҡшыраҡ, йомартарҙын төшө һарандарҙыҡынан өҫтөнөрәк. Шулай уҡ, әгәр ҙә динле һәм иманлы, таҙа һәм тоғро булмаһа, ҡатындарҙың төшөнөн асылы юҡ, әммә тәһәрәтһеҙ һәм ҡан күреүсе (күрем ваҡыты, иманлы) ҡатындарҙың төштәре юраланыр.
Төштәр аша хатта белем алыусылар булыуы билгеле. Кәрәк һорауҙарға яуап алыусыларҙа бар. Был тура ла хәбәр-риүәйәттәр күп, шуларҙың береһе:
Ибн Тәймийәне бик үк яратып еткермәгән бер кеше уны төшөндә күрә һәм шөбһәләнеп ҡалған мираҫ малына ҡағылышлы бер мәсьәләне һорай. Һәм башҡа һорауҙар ла бирә һәм мәрхүм булған ибн Тәймийә тарафынан дөрөҫ яуаптар ишетә. Бер һүҙ менән әйткәндә төштә мәрхүмдәр менән осраша алыуҙы тәжрибәһеҙ наҙан кешеләр генә инҡар итә ала.
Ошо яҙылғандарҙан сығып, төштә күренгәндәрҙе айыра белеп, ҡайныһын юрарға, ҡайныһына иғтибар итмәҫкә кәрәклеген аңланыҡ. Төштә күренгән мәрхүмдәргә килгәндә инде, улар беҙҙең доға-саҙаҡаларға мохтаж. Сәләфит-вахабиттар үҙ ғалимдарын (Ибн Тәймийә, Ибн Ҡәйүм әл-Джәүзийә) иңҡар итеп мәрхүмдәргә ҡылған доғалар барып етмәй тиһәләрҙә өҫтә был ғалимдарҙын төшкә кереүҙәре хаҡында һүҙ бара бит. Мәрхүмдәребеҙ төштәргә инеп беҙгә ишара яһайҙар, әжерен алғас тағы ла ҡәнәғәт хәлдә төшкә инәләр түгелме? Бындай хәлдәр хисапһыҙ бит! Намаҙға баҫҡанға тиклем, миңә үҙемә лә мәрхүм атайымды төшөмдә, ошо матур йәйге мәлдә, өй тапҡырында, урамда, алама йыртыҡ кейемдә, хәйерсе хәлендә ултырғанын ап-асыҡ итеп күрҙем. Беҙҙе ҡәҙерләгән, үҫтергән, тәрбиә биргән мәрхүм-мәрхүмә атай-әсәйҙәребеҙҙе онотмайыҡ, һәр саҡ уларға доғалы булайыҡ.
Шайтан эйәреп ингән
Бына үҙемдең йәшлек мәрәкәләрен яҙып үтергә булдым... Клубка йәштәр киске 21.00-22.00 сәғәттәр тирәһендә сыға торғайныҡ.... 24.00 сәғәткә өйҙә булырға тейешбеҙ. Ә хәҙер минең балалар төндә сәғәт 12-лә сығалар ...аптырарһың! Һөйләй башлайым... нығыраҡ ултырығыҙ! Клубка кисләтеп сығып киттем, ҡыҙҙар тоторға. Һуң ғына ҡайтып керҙем, сөнки күрше ауылға ҡыҙ оҙаттым......
Өйҙә атай-әсәйҙәрҙе уятмайым тип утты ҡабыҙмай ғына, сисенеп үҙ урыныма менеп яттым. Тиҙ генә йоҡлай алмай ыҙаландым. Шунан бер аҙҙан бүлмә буйлап нимәлер тып-тып баҫып йөрөй, бит әй. Ятам ҡурҡып, бына төндә ҡайтып бисмилла итмәй кереп, ен (шайтан) эйәреп кергән тип. Ни өсөн тигәндә өләсәйем, гел генә шайтан, ен, нәҫтә тип һөйләй торғайны. Күрше ауылдан ҡайтҡан саҡта ҡәберлек аша ҡайттым, бына эйәреп кергән тип уйлайым. Хәҙер минең карауат янында йөрөй бит әй теге «ен-шайтан» ...тояҡтары менән тыпылдап... Ятам хәҙер был енде тотам тип. Минең баш осомда тын ала бит, кинәт кенә торҙом да енде эләктерҙем, бит әй, морононан. Все хәҙер енде күрәм тип утты ҡабыҙырға тип ҡулымы һуҙып ҡабыҙып ебәрҙем. Ҡараһам - нимә тип уйлайһығыҙ? Бәй - БЫҘАУҠАЙ! Ултырып киттем, мин клубтан йөрөп ҡайтҡансы һыйыр быҙаулаған да ҡышҡы һалҡын булғас, өйгә индергәндәр. Мин өйҙән сығып киткәндә быҙау булмағас, белмәнем. Бына шулай дуҫтарым, төндә күп йөрөһәң ҡыҙҙар артынан, үҙең менән ендәр эйәреп кайта тип уйлауыңда бар.
Мөжәүир хәҙрәттең тылсымы әле лә бар
Гөлдәр әбей:
– Мөжәүир хәҙрәттең изгелеге, кешеләргә ярҙам итергә теләүе, ҡурсалауы тип әйтәйемме, үҙенә ышанғандарға, үҙен хөрмәт иткәндәргә һиҙеләлер, күңелдәре менән тояларҙыр. Бары тик ысын күңелдән ышаныу, иманыңдың саф, эштәреңдең сауаплы булыуы ғына разымдыр. Шуға ла уның мәрхәмәте меңдәр араһынан тик берәүгә генә, бәлки, өлөшлө кешегә генә төшәлер.
Ауырыуҙы берәү ҙә һорап алмай, һәм шулай уҡ унан ҡасып та китеп булмағанын һәр кемебеҙ белә. Көндәрҙән бер көндө, ҡан баҫымы ҡапыл күтәрелеү сәбәпле, ҡапыл ғына яҡын кешебеҙ хәтерен юя. Һау-сәләмәт кеше, кистән ҡатыны менән түшәккә ятҡас, иртән иртәрәк эшкә барасағын иҫкәртә. Иртәнсәк ире тороп киткәс, ҡатыны бер аҙ серем итеп алғас, көндәлек эштәрен бөтөрә. Төшкөлөккә аш яраштырып көтһә лә, ир эштән ашарға ҡайтмай.
Шофер кешенең ауылда эше тынғыһыҙ, ҡасан ҡайтырын белеп тә булмай. Ауылдан ситкә юлланғандыр тип, хәҙер кис ҡайтырын көтә. Артыҡ борсолмай, иғтибар ҙа бирмәй көткән ире кис тә ҡайтмағас, эш биреүсеһенә шылтырата. Ул ирҙең бөгөн бөтөнләй эшкә сыҡмағанын әйткәс кенә хафалана, таныш-белештәргә шылтырата, белешә башлай. Ирҙе берәү ҙә күрмәгән, осратмаған, тап итмәгән. Хәҙер инде оло юлдан килеп-киткәндәрҙән һораша, эргә-тирәне, ауыл әйләнәһен эҙләп ҡарай. Йүгергеләй торғас, көн кисәүләй ҙә башлай.
Был ваҡытта, егерме саҡрым алыҫлыҡтағы ауылдың бер ихатаһында ярһып-ярһып эт өрә башлай. Хужабикә тәҙрәнән ынтылып-ынтылып ҡараһа ла, берәү ҙә күренмәй. Ахыры, тышҡа сығып, урам буйын ҡарап инмәксе була. Эскәмйәлә ултырған туғанын күреп, өйгә әйҙәй, һораша башлай. Өҙә-йолҡа биргән яуабын, сәйер торошон күргәс, тәүге уйы, иҫеректер, була. Сәй эсергә ҡыҫтаһа ла, йоҡларға тәҡдим итһә лә, ир ҡайҙалыр китергә, сығырға ашҡына. Яҡындағы ҡыҙына хәбәр иткәс, туғанын әүрәтеп сығармаҫҡа тырыша, бында нисек килеп юлыҡҡанын белешә. Кемдер уны танып, ошо өйгә килтерҙе, тигән яуап ишеткәс кенә, хәлен самалай.
Балалары, дуҫтары ярҙамында ҡатынына хәбәр итеп Баймаҡ дауахаһына урынлаштыралар. Табиптарҙаң тырышлығы менән бер аҙ хәле еңелләшһә лә, тормошто яңы биттән башлап китеүе бик ауырға тура килә, үткәндәрҙе хәтеренә төшөрә алмай.Телевизор нимә була, пульт ни өсөн, янындағы сал сәсле ҡатын кем ул? Машинаны күрһәттеләр, ә трактор нимә була? Күҙ алдында ят кешеләр ҡайнаша, башын төрлө һорауҙар игәй. Дауалау ваҡыты үткәс, өйөнә алып ҡайталар, бында ла төрлө хайуандар, ят мөхит.
Бер төн уның һыңҡылдап илауына ҡатыны уянып китә. Әзмәүерҙәй ирҙең төрлө ҡайғылар, ауыр һынауҙар, нахаҡҡа ғәйепләүҙәрҙе лә күтәргәндә иламағанын, хәҙер күҙ йәшен түгеп, балаларса илауына ғәжәпләнерлек тә. Бер аҙ тынысланғас ҡына, төшөндә бер бабайҙы күреүен, уның башынан һыйпап йыуатыуын, ҡурҡма, мин һинең һәр саҡ яныңда, күкрәгеңдә йөрөйөм, тип әйтеүен һөйләй. Аҙаҡ күңелен рәхәтлек, яҡтылыҡ биләй, йәне иҙрәүҙән илауы икән.
Иртәнсәк көр күңел менән уяна, хәле һәйбәтләнә, башының ауыртыуы баҫыла. Шулай ҙа асыҡ итеп төшөндә әйткән һүҙҙәрҙең хужаһының кем икәнлеген белгеһе килә. "Мин һинҽ ғүмҽр буйы ҡурсалайым". Кҽм булыуы мөмкин? Йыйнаҡ шофҽрҙың бөтә документтары һәр ваҡыт түш кеҫәһендә йөрөй. Документтарын барлағанда араһында Мөжәүир хәҙрәт-олатайҙың фотоһына юлыға, һәм төшөнә ингән әүлиә-бабайҙы таный. Һәр саҡ түш кеҫәһендә, күкрәге тәңгәлендә фотоһы.
Ошонан һуң бәләкәй бала сағы, ҡыйлыҡта ниҙер соҡонған биш-алты йәшлек малай сағы иҫенә төшә. Аҙаҡ сәсрәп ауырыуын, оҙаҡҡа аяҡтан яҙыуын иҫләй. Хәстәрлекле әсәһе ат егеп Мөжәүир хәҙрәт-олатайға алып барып күрһәтә. Имсе үҙен өйҙә өшкөрөп-һыйпағас, уны күтәреп сығарып, сирәмгә баҫтыра. Балаһын ҡурсалаған әсәгә яҡынламаҫҡа, тотмаҫҡа ҡуша. Беренсе ынтылыуҙа ергә ҡолаған бала үҙе тырышып тороп аяғына баҫа һәм әкренләп атларға маташа.
Мөжәүир хәҙрәт-олатай күптән вафат булһа ла, үҙе ҡурсауына алған балаға, хәҙер әзмәүерҙәй ир-атҡа, төшөнә инеп ярҙам итә, хәтерен ҡайтара.
Ҡыуанысынан ауылыбыҙ мәсетенә хәйер биреп, Мөжәүир хәҙрәт-олатайҙың рухына аят бағышлатҡас, ауылыбыҙ хажийына ошоларҙы һөйләй.
Хажи ағайыбыҙ әлегә берәүгә лә һөйләмәҫкә ҡуша. Ғәфү итерһегеҙ, телем ҡысығандан түгел, ә Мөжәүир хәҙрәт-олатайҙың көс-ҡөҙрәте булыуын, исемен мәңгеләштереү ниәтенән яҙҙым. Бөйөк Аллаһ Тәғәләбеҙҙең янындағы яратҡан бәндәһе булып, урыны ожмах түрендә, йәне йәннәттә булыуын теләйем. Уның рухы алдында түбәнселек менән баш эйәм.
Өй хужаһы турында яҙайым әле. Мин оҙаҡ ҡына ваҡыт больницала ятып сыҡтым. Ҡайтҡас малайҙарым һөйләй: «Телевизор йә компьютер ҙа утырһаҡ тыныс ҡына, аяҡ тауышы ишетелә, уның йөрөгәненең еле лә килеп бәрелгән кеүек була, как будто һин килеп киткән кеүек халатың күренгән кеүек тә булып ала. Беҙ шулай тойола башлаһа тиҙ генә телевизор, компьютерҙы һүндерә һалабыҙ. Һүндерһәк йөрөүҙән туҡтай», – тиҙәр. Минең уйлауымса был өй хужаһы булған һәм балаларҙың былай оҡаҙ ултырыуын яратмаған (минең кеүек). Мин булып өйҙең тыныслыгын һаҡлағандыр инде.
Һаумыһығыҙ. Сихыр тураһында һөйләүселәр күп булғас мин дә һөйләргә булдым. 3 йыл элек бер егет мн йөрөй башланым. Алдан ул оҙаҡ ҡына ваҡыт бер ҡыҙ мн йөрөнө. Ни тиклем алама талашсан ҡыҙ ине, төрмәлә кеүек тотто, хатта үҙенең туғандарына ла яҡын килтермәй ине. Ә егетем тыныс, йомшаҡ күңелле кеше. Ташлашмаҫ борон, 2-3 йыл түҙеп яратмай йөрөгән. Китеп булмай ти, үҙемә ҡул һалам тип ҡурҡыта торғайны. Уның әсәләре йыш ҡына муллаларға, күрәҙәселәргә йөрөй торғандар ине. Шундай бер кешегә барғас, малайынды оҙаҡлатмай алып килегеҙ тигән. Барғас, сихырың бар, әҙерәк һуңлаһаң үлер инең тигән. Шул ваҡытта йөрәк һыҙлап ауыртып йөрөнө ти, муллаға барғас ҡына тынысланды. Өйөгөҙгә лә, үҙеңә лә яҡын килтермә ул ҡыҙҙы, әсәһе сихыр мн булыша тип әйткән. Оҙаҡламай беҙ дуҫлашып алдыҡ, күпмелер ваҡыт үткәс ташлаштылар. Бер-ике йыл үткәс кейәүгә сыҡты шул ҡыҙ, назло сыҡтым тип фотолар һала тип ишеттек. Әммә яңыраҡ әсәһе, атаһы менән шул ҡыҙ беҙҙең бәхетебеҙҙе күрә алмай, арағыҙҙы боҙорға сихырлайҙар тип кемдер әйтте. Шул ваҡытта оҙак ирешеп йөрөй инек, тормошта бер нимә лә килеп сыҡмай, тик көн һайын насар нимә сыға торғайны, һаулыҡ та насарая башланы. Ҡалайтырға? Негатив комментарий яҙмағыҙ
Өй хужаһын барып алдым
Яңы өйҙә матур ғына йәшәй башланыҡ. Ә бына ҡайһы бер төндәрҙә кемдер ишек шаҡыған кеүек була. Тәүҙә әкрен генә ишетелһә, һуңғараҡ шул тауыштан уянғылай башланым. Сығып һорайым, бер кем дә юҡ. Аптырағас, ауылдағы бер әбейгә барырға булдым. Һөйләп биргәс өй хужаһын яңы өйгә алып инмәүебеҙҙе әйтте. Нисегерәк алып инергә крәклеген һораным. Өҫтәлгә ризыҡтар әҙерләп ҡуйырға, ҡултыҡ аҫтына мендәр ҡыҫтырып, урам һеперткеһен алып, иҫке өйнгә инергә ҡушты. Аҙаҡ: «Әйҙә, өй хужаһы, минең менән яңы өйгә. Быға тиклем бик татыу, матур йәшәнек бит. Бергә-бергә тағы ла оҙаҡ йылдар йәшәргә яҙһын. Әйҙә киттек!» тип, һеперткегә атланырға ла, өй хужаһын үҙең менән эйәртергә кәрәк икән.
Был эште нисек кенә атҡарып сығырға тип, оҙаҡ уйлап йөрөнөм. Бер төндә, балалар клубҡа сығып киткәс, мин өҫтәлгә ризыҡтар ҡуйҙым. Ирем менән кесе улым икенсе бүлмәлә үҙ эштәре менән була. Мендәрҙе ҡултыҡ аҫтына ҡыҫтырып, һеперткене алып иҫке өйөбөҙгә киттем. Барыһын да әбей әйткәнсә эшләнем. Өй хужаһын алып, алап-һикереп яңы өйөбөҙгә яҡынайып киләм. Улым тәҙрәнән күреп ҡалып атаһына әйткән, былар миңә аптырап ҡарап торалар. Һүҙһеҙ генә өйгә индем дә: «Әйҙә өй хужаһы түрҙән уҙ. Ашап ал. Бына һиңә мендәр», – тинем. Улым менән ирем тағы ла нығыраҡ аптыраны.
Нимә эшләргә инде уларға барыһын да һөйләп бирҙем. Ошо көндән алып теге тауыш, өйгә шаҡыуҙар ысынлап та бөттө.
Өйгә Ҡөрьән уҡытып торорға кәрәк
Инәйем менән булған хәлде һеҙгә лә һөйләйем әле. Солтания инәйем күптән яңғыҙ йшәй. Бер уның ҡапыл хәле насарланып китә, ул ятып торорға уйлай. Бер аҙ ятҡандан һуң, ниндәйҙер ир-ат тауышына һиҫкәнеп уянып китә. Ул тауыш иһә иҙән аҫтынан килә. Ҡолағымә ишетеләме һуң был тауыш, тип, иҙән аҫтын аса. Иҙән аҫтын асып ебәреүе була, унан, ашағым килә, тигән һүҙҙәр ишетелә. Хужабикә тәрликә менән бутҡа һәм икмәк киҫәге ҡуя ла, баҙын ябып ҡуя. Бер аҙ ваҡыт үткәс әлеге тауыш бөтә. Солтания инәйем, был нимә булды, тип бер ике көн аптырап йөрөй. Көндәрҙән бер көндө был өйгә ап-аҡ кейенгән бери р килеп инә. Шулай уҡ ул да: «Минең ашағым килә, ашата алаһығыҙмы?» – тип һорай. Инәйем, өҫтәл әҙерләргә тип, аш бүлмәһенә инеп китә. Өҫтәл әҙер булғас, теге кешене саҡырайм тиһә, аҡтан кейенгән теге ир кеше юҡҡа сыҡҡан була.
Инәйем мәсеткә барып, әлеге хәлде түкмәй-сәсмәй һөйләп бирә. Муллалар уға, өйөгөҙгә Ҡөрьән уҡытырға кәрәк, тип кәңәш бирә. Был – йорт нигеҙенең хужалары үҙҙәрен белдереп, доға өмөт итеп, һеҙҙең өйгә инәләр, тип аңлата уға.
Хызыр Иляс хаҡында күптән түгел яҙылған яҙманы уҡығас еҙнәм менән булған бер хәлде һөйләп үтмәксемкен. Еҙнәм үҙенең хеҙмәттәштәре менән егеүле атта, яҙғы сәсеүгә, трактор паркыннан яғыулыҡ алып ҡайтырға тип юлға сығалар. Тик уларға ауыл буйлап үткән йылға аша сығырға крәк була. Арбаһына тимер мискәләр төйәлгән егеүле аттарға яҙғы ташҡындан борлап аҡҡан йылғаны кисеп сығырға тура килә. Ниндәйҙер мәлдә еҙнәмдең аты, йылғаның уртаһына еткәс, икенсе яҡҡа боролоп китә лә тәрән ергә төшөп китә. Етмәһә, арбаһы ла түңкәрелеп китә. Арбала ултырған еҙәм көс хәл менән унан һикереп төшөп өлгөрә һәм арта аҫтында ҡалмай ҡотола. Ул шунда уҡ атының бауҙарын һүтеп туғарырға тотона. Алдараҡ киткән иптәштәренә, әйҙәгеҙ, арбаны алып сығайыҡ әле, тип ҡысҡырып ярға йөҙөп сыҡһа, үҙ күҙҙәренә, үҙе ышанмай. Уның ҡаршыһына ҡап-ҡаранан кейенгән, ҙур кәүҙәле, ҡулына ағас һаплы, башына осло тимер беркетелгән (багор) әйбер менән кеше килеп баҫа. Еҙнәм ныҡ ҡурҡа, был кем икән тип аптырай. Шул ваҡыт теге кеше ҡапыл телгә килеп: «Хәҙер, энем, ярҙам итәм», – тип әйтә. Шул арала ул һыуҙан арбаны һәм уға төйәлгән мискәләрҙе алып сығып, яр башына мендереп тә ҡуя. Атын алырға тип яр аҫтына төшөп киткән еҙнәм, рәхмәт әйтергә теләп, артына боролоп ҡараһа, теге ҙур кеше күҙҙән юғалған да була. Кисен өйҙәренә ҡайтҡас, үҙе менән булған хәл һәм сәйер кеше хаҡында ул әсәһенә һөйләй. Әсәһе иһә: «Улым, был Аллаһы Тәғәләнең, Хызыр Илясының ярҙамы», – тип яуап бирә.
Юғалған һәм урланған әйберҙәрҙе табыу өсөн доға
Ҡайһы ваҡыт бер ҙә юҡтан өйҙән әйбер юғала бит. Уны һалған урындан эҙләйһең, ә ул юҡ. Уны эҙләйһең-эҙләйһең табып булмай, ә ниндәйҙер ваҡыт үткәс ул шул һалған урында була.
Бындай осраҡта ошо доғаны 25 тапҡыр уҡырға кәрәк. Ихлас күңелдән, ышанып уҡыһағыҙ, һис шикһеҙ табылыр.
“Бисмилләһир-рахмәәнир-рахиим. Иә жәми’әннаси ли-әумин лә райбә фихи инналлаһә лә йүхлиф-ул ми’ад ижма’ бәйни уә бәйнә ... ”.
Күп нөктәләр урынына юғалған әйберҙе атап уҡырға онотмағыҙ.
Аҙнаның ике көнөндә генә тырнаҡ ҡырҡырға ярай
Йәкшәмбене ярҙам биреүсе көн тип иҫәпләгән боронғолар. Был көн донъя көндәренең башылыр, яңырыу көнөлөр - был мәлдә тырнаҡ киҫһәң, тормошоңдоң бәрәкәте китер.
Дүшәмбе – пәйғәмбәр Мөхәмәт ғәләйһис-сәләм тыуған һәм үлгән көн. Тыуған көнөң дүшәмбе булмағанда был көндө сәфәр сығырға, тырнаҡ киҫергә ярамай.
Шишәмбе. Аллаһ Тәғәлә төрлө хыянаттарҙы шишәмбе көндө яралтҡан. Бәхетһеҙлек, уңышһыҙлыҡ көнөҙөр. Айырыуса был көн ҡан көнө булып һанала. Шулай ҙа дауаханаға барырға, тамырҙан ҡан алдырырға ярай, әммә тырнаҡ киҫкән кеше ғауғанан, тауыштан ҡотолмаҫ.
Шаршамбы. Был көн – бик аҙ ғына йомшаҡлыҡ көнө. Күгәрсендән башҡа йән эйәләренең бәхетһеҙлек һәм шомланыу көнө. Был көндө тырнаҡ киҫергә бөтөнләй ярамай.
Кесаҙна (кесе йома). Аллаһ Тәғәлә йәннәтте һәм йәһәннәмде шул көндә яралтҡан. Йәғни ҡылған доғалар ҡабул ителә торған мәл. Кем был көндә икенде менән аҡшам намаҙы араһында тырнаҡ киҫһә, тәненән рәнйеү китер, шифа булыр.
Йома – аҙнаның иң изге, олуғ байрам көнө. Айырыуса был көндәрҙә йома намаҙы, никах уҡыла. Әҙәм ғәләйһис-сәләм йомала донъяға килгән, йомала ожмахҡа ингән, йома көндө ожмахтан сыҡҡан. Тыуған көн йомала булмаһа, тырнаҡ киҫеү өсөн яҡшы көн һанала, әлбиттә, йома намаҙы ваҡытында түгел.
Шәмбе теүәлләнде, тамам булды тигәнде аңлата. Ул олуғ хәйлә, уңышһыҙлыҡ килтерә торған көн тип һанала. "Был көндә ау аулау мөбәрәк, тырнаҡ киҫергә ярамай", – тигән боронғолар, сөнки был көндә оса торған ҡоштар ҙа ҡанат тоймай.
Йәкшәмбе тырнаҡ киҫһәң, тормоштоң бәрәкәте китер, йәм тапмаҫһың.
"Доғалыҡ" китабынан.
Өйҙө төтөн менән таҙартыу
Изге әүлиәбеҙ Мөжәүир хәҙрәт йылына ике мәртәбә өйҙө ошолай төтәтеп таҙартырға өйрәткән.
Бынан һуң һаулығығыҙ яҡшырыр, күңелегеҙ тынысланыр, үҙ-ара мөнәсәбәттәр яҡшырып китер.
Мөжәүир хәҙрәт төрлө сирҙән, сихыр, боҙом, ҡара уй, күҙ тейеү, тел-тештән өй эсен төтәтеп таҙалау өсөн боланут (Иван чай) үләнен (уға мәтрүшкә һәм артыш ҡушырға) ҡулланырға кәңәш биргән. Төтәтер алдынан башта тәһәрәтләнегеҙ, доғалар уҡығыҙ. Еләҫ ерҙә киптерелгән артыш (можжевельник), мәтрүшкә, хәҙрәт үләнен (боланут, Иван чай) самалап алығыҙ. Шунан үләндәрҙе бер-бер артлы һауытҡа һалып ут ҡабыҙығыҙ. Иң беренсе артыш, мәтрүшкә, артабан хәҙрәт үләнен яндырығыҙ, аҙаҡ төтөндө өй буйлап йөрөтәбеҙ. Ишектең һул яғынан башлағыҙ, сәғәт теле йөрөүе буйынса барығыҙ. Төтөндө төтәткәндә аҫтан өҫкә йөрөтөргә кәрәк. Үлән ҡайһы ерҙә шытырҙап яна, шул ерҙә төтөнлө һауытты оҙағыраҡ тоторға кәрәк. Изге әүлиәбеҙ ошолай итеп йылына бер-нисә тапҡыр өйҙө таҙалап торорға өйрәткән. Өйҙө һәм үҙегеҙҙе ошо рәүешле төтөн менән таҙартҡандан һуң, тормошоғоҙ ыңғайланыр, сәләмәтлегегеҙ арыуланып, үҙ-ара мөнәсәбәттәр яҡшырыр, юлдарығыҙ асылыр.
Анон. Әйтһәм кеше ышанмаҫлыҡ хатта. Кешегә һөйләргә лә ҡурҡам, мине сәйер тип ситләшеп ҡуйырҙар. Әҙ генә күреү һәләтем дә бар. Үҙем менән яҡшы, йәки насар хәл булаһын гел төштә күрәм. Хатта яҡын тирәләге кешеләрҙе лә күрәм. «Һеҙҙең менән барыһы ла яҡшымы?» – тип, һорап ҡуялар ҡайһы саҡта.Сөнки уның менән берәр хәл булаһын алдан төштә күргән булам.Яңыраҡ ауырып яттым, әллә нисә көн тән температураһы юғары булды. Етмәһә 8-се март алдынан. Февраль аҙағында ғына төш күрҙем, ҡыҙым өҫтәлгә бер йомарлам май алып килеп ҡуйҙы. «Атай, аша», –ти. «Ҡыҙым, бына был кәрәкмәҫ ине, етмәһә һеҙҙең байрамығыҙ алдынан», – тинем. Ысынлап та, ҡыҙым балалар баҡсаһынан сирләп ҡайтты, ул миңә йоҡто. Шулай байрамда ғаилә менән ауырып яттыҡ.
Һаумыһығыҙ, аноним булһын. Сихыр барҙыр тип уйлайым. Соланды яңыртам эш башланыҡ, кешеләр ҡуштым. Улар ҡайтҡан арала ҡыйҙарын таҙалайым, тупһанан төшкәйнем генә энәгә баҫтым. Үксәгә ҡаҙалды, ерҙән саҡ тартып алдым. Үҙем уйлайым, уй, ҡалай оят, эшселәр ярай баҫмаған тип. Ҡояшҡа тотоп ҡарайым, күҙе һынған һәм утҡа тотолған һымаҡ үҙгәргән ине. Уны быны уйламайса апарып мусорҡаға ташланым. Ҡапыл иҫкә төштө был бит боҙом эшләгәндәр тип. Кире ҡараным мусорҡаны таба алманым. Шунан бирле хәл юҡ, бер бер артлы ауырып тик йөрөлә. Бер нәмәлә кәрәкмәй ҙә, йөрәкте нәҫ баҫты. Эшләгелә килмәй, баҡсала үҫтермәйем,күңел төшмәй. Тик ятыла өйҙә, аралашмайымда кеше менән. Ауырыуҙан баш сыҡмай, үҙемә үҙемдең көс етмәй...
Мин параллель донъя, ен-шайтан кеүек нәмәләргә ныҡ ышанам. Үҙем менән булған бер хәлде лә һөйләйем әле. Йәш саҡ, ҡыш көнө клубтан ҡайттым да, бәҙрәфкә барҙым. Ауылда бәҙрәф тышта бит инде. Инеп ултырҙым. Был ваҡытта тышта бер кем дә йөрөмәй тип, ишекте асып ултырҙым. Бер заман күҙем яңы яуған ҡырпаҡ ҡар өҫтөнән, үҙем бәҙрәфкә барған юлыма төштө. Нығыраҡ ҡараһам минең эҙ менән йәнәшә тағы берәүҙең эҙе. Ә кире киткән эҙ юҡ. Ыштан тартыу юҡ, ҡурҡыштан йүгерҙем өйгә. Бисмллаларымды уҡый-уҡый ишекте ябып ҡуйҙым. Шунан бирле төнгөһөн ауыл бәҙрәфенә яңғыҙ барырға ҡурҡам!
Кешеләр төрлө сәйер һәм серле хәл-ваҡиғаларға ышанмаһа ла, улар булып тора бит ул.
Минең иптәшем вафат булғанға ун йылдан ашыу ваҡыт үтте. Улым өйләнгәс коридорҙа торған ҙур көҙгөнө йәштәргә бирҙем. Улым менән киленем айырым йәшәй башлаған саҡ ине, һәр нәмәне һатып алып бөтөп булмай бит. Көҙгөнө биреп ебәргәндән һуң аҙна тирәһе үткәс, күршем килеп инде. “Нисек әйтергә лә белмәйем, әммә түҙер хәл дә ҡалманы. Иптәшең көн дә төшөмә инә лә: “Минең ҡатынға әйт әле, көҙгөнө кире урынына ҡуйһын әле. Мин ваҡыты-ваҡыты менән уны ҡарап ала торғайным шул көҙгө аша, хәҙер бер нисек тә күреп булмай”,-тип ҡабатлай үҙе”,-тине.
Ышанмаҫ ерҙән ышанырһың. Сөнки күршем бик һирәк инә беҙгә һәм көҙгөнө биреп ебәргәнде ул бер нисек тә белә алмай ине. Шуға күрә пенсия алғас яңы көҙгө һатып алып йәштәргә бирҙем дә, үҙемдекен алып ҡайттым. Күршем дә башҡа төштәренә зарланманы. Ә миңә нисектер еңел булып ҡалды. Тимәк, үлемдән һуң да ниндәйҙер донъя бар бит.
Р.
